آموزش تحصیلات تکمیلی علوم پایه دانشکده  

 استاد راهنما: دکتر گیتی شمس 

استاد مشاور: دکتر مهدی سلیمانی

نگارنده: عاطفه نظام الاسلامی

مقطع کارشناسی ارشد رشته روانشناسی بالینی

عنوان پژوهش: نسخه پنجم راهنمای تشخیصی و آماری اختلال­های روانی(DSM-5): بررسی رابطه بین نشانه­های بدشکلی بدنی(BDS)و طیف اختلال­های وسواس و اجبار(OCSD):نتایج اولیه از مطالعه جمعیت دانشجویان ایران

چکیده

مقدمه: اختلال بدشکلی بدنی به صورت اشتغال ذهنی درباره یک نقص جسمی تصوری یا اغراق شده متجلی می شود. این درگیری ذهنی عموما می تواند بر جنبه های مختلفی از ظاهر متمرکز باشد و سبب آشفتگی بالینی یا اختلال در کارکرد اجتماعی ، شغلی  یا خانوادگی فرد می­شود. از نکات حائز اهمیت در مورد این اختلال، شیوع بالا و در عین حال ابهام  و نبود اطلاعات کافی در رابطه با سبب شناسی آن است به طوری که در ادبیات پژوهشی مرتبط با آن همواره تجدید نظرهایی در رابطه با طبقه بندی و نشانه­شناسی آن صورت گرفته است. بارزترین این تغییرات در رابطه با نحوه طبقه بندی آن در راهنمای تشخیصی و آماری دیده می شود. این اختلال برای مدت­های مدید در طبقه اختلال­های شبه جسمانی قرار می­گرفت. اما در پنجمین نسخه این راهنما در طبقه اختلال­های طیف وسواس، در کنار اختلال­هایی همچون وسواس، ذخیره سازی، کندن مو و کندن پوست قرار می­گیرد. با توجه به ابهامات در رابطه با  نحوه طبقه بندی جدید این اختلال از یک سو، و شباهت­های این اختلال با اختلال­های دیگری همچون خوردن و خود بیمارانگاری از سوی دیگر، پژوهش کنونی با بررسی نحوه ارتباط این اختلال با اختلال­های طیف وسواس و هم چنین اختلال هایی همچون خوردن، خودبیمارانگاری و متغیرهای فراشناختی، نگرانی، و متغیرهای دیگری همچون افکار مزاحم، استرس و اضطراب در صدد شناخت دقیق ماهیت این اختلال جهت طبقه بندی مناسب آن است.

روش: پژوهش حاضر از نوع مطالعه توصیفی- تحلیلی می­باشد. نمونه پژوهش نیز شامل 245 نفر از دانشجویان زن و مرد دانشگاه­های تهران می­باشد که به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. داده­های پژوهش با استفاده از آزمون ناپارامتریک همبستگی اسپیرمن تجزیه و تحلیل شد. ابزارهای پژوهش نیز شامل مقياس سنجش اختلال بدشکلي بدن، مقياس طيف اختلال هاي وسواس فکري- عملي، پرسشنامه سنجش افکار مزاحم ناخوشايندکوایت، مقياس افسردگي، اضطراب و استرس، مقياس باورهاي فراشناختي، پرسشنامه نگراني پنسيلوانيا، آزمون بازخورد خوردن و مقياس وايتلي ايندكس  می باشد.

نتایج: تحلیل نتایج نشان داد که بین اختلال بدشکلی بدنی با متغیرهای مقیاس طیف وسواس شامل ذخیره سازی، کندن مو و کندن پوست یک ارتباط معنی دار وجود دارد. علاوه بر این  بین این اختلال با  متغیرهای تعداد دفعات و میزان ناراحتی افکار مزاحم با محتوای سلامتی، خوردن، بین فردی و ناخوشایند، هم چنین با متغیرهای اضطراب، افسردگی و استرس، اختلال­های خوردن و خودبیمارانگاری. متغیرهای فراتشخیصی همچون نگرانی و باورهای فراشناختی نیز یک همبستگی مثبت معنی داری یافت شد.

نتیجه گیری: اگرچه در این پژوهش ارتباط معنی داری بین اختلال بدشکلی بدنی و اختلال­های طیف وسواس یافت شد اما بین این اختلال با سایر اختلال­ همچون خوردن و خود بیمارانگاری نیز ارتباط مثبت معنی داری به دست آمد. با توجه به این که پژوهش­های دیگر نیز نشان دهنده ارتباط اختلال بدشکلی بدنی با این دو اختلال به خصوص اختلال خوردن با ویژگی اصلی نقص در تصویر بدنی می باشد، لزوم پژوهش_­­های بیشتر جهت ایجاد طبقه­ای منسجم تر و مناسب تر از اختلال­های مشابه هم ضرورت می­یابد. از سوی دیگر ارتباط این اختلال با متغیرهای دیگری همچون اضطراب، استرس و افسردگی می­تواند نشان دهنده ابعاد دیگری بخصوص ماهیت هیجانی آن باشد که ضروری است در مفهوم سازی و طبقه­بندی آن در نظر گرفته شود. هم چنین ارتباط این اختلال با متغیرهایی همچون باورهای فراشناختی و نگرانی می­تواند نشان­دهنده اهمیت نگاه فراتشخیصی و  مولفه­های مشترک بین اختلال­ها باشد و لزوم به کارگیری رویکردهای جدید در نشانه­­شناسی و مفهوم سازی این اختلال را موجب شود.

کلید واژه­ها : اختلال بدشکلی بدنی؛ دی اس ام 5؛ طیف وسواس.

  Abstract

The title of present research is Diagnostic and statistical manual of mental disorders fifth edition (DSM-5) : An investigation of the relationship between body dysmorphic symptoms (BDS) and obsessive- compulsive spectrum disorders : A preliminary results from iranian students.

Introduction:Individuals with body dysmorphic disorder  are preoccupied with one or more perceived defects or flaws in their physical appearance. This preoccupation can focus on one or many body areas and the preoccupation must cause clinically significant distress or impairment in social, occupational, or other important areas of functioning.

The important points about this disorder is high prevalence but also the ambiguity and lack of adequate information about its etiology, so that in the research literature has been always revised about the the classification of this disorder. For a long time this disorder was in somatoform disorder class but in fifth dsm is placed in ocd spectrum with ocd, hoarding, trichotillomania and excoriation disorder.

According to ambiguity in relation to the classification of this disorder on one hand, and the relationship between this disorder and eating disorder and hypochondria, Current research investigates the relationship between body dysmorhic disorder and ocd spectrum also eatig disorder and hypochodria and other variables like anxiety,depresssion, stress worry and metacognition to  identify the exact nature of the disorder.

Method:Current  study is a descriptive analytic  study. The sample of study consist of 245 male and female students of tehrans university .These individuals were selected by convenience sampling. We used Spearman correlation to data analysis. Research Tools include bddq,quit,mcq,dass,ocsd,eating disorder,whiteley index and pswq questionnaire.

Results:A significant correlation was found between body dysmorphic disorder and ocd spectrum diosorders. Also there is a possitive significant correlaton between this disorder and other variables like eating disorder, hypochondria,anxiety,depressin.stress,intrusive thoughts, worry and metacognitions.

Conclusion: Although was found a significant correlation between body dyamorhic disorder and ocd spectrum disorders, also A significant positive correlation between  this disorder and eating disorder and hypochondriasis was achievede. Accoring to other studies  have also demonstrated the relationship between bdd and these disorders specially bdd and eating disorder with  the main feature of the disturbance in body image, further investigation is necessary to create a more

 coherent group of these disorders.

On the other hand the relationship between this disorder and other variables like anxiety,depression and stress, reflects another  dimension of this disorder specially its emotional nature that it is necessary to be considered in the classification of the disorder.

Also the relationship between body dysmorphic disorder and variables like worry and metacognition , represents importance of  the transdiagnostic and common components of disorders that makes  necessary to applying new approaches in symptomatology and  conseptulizations of this disorder.

Key words: body dysmorphic disorder, dsm v,ocd spectrum