اساتید راهنما

دکتر احمدرضا دهپور

دکتر سید مهدی رضایت

اساتید مشاور

دکتر شهرام اجتماعی مهر

دکتر منصور حیدری 

نگارنده: مهسا حسنی پور 

مقطع دکتری تخصصی PhD رشته فارماکولوژی

عنوان پژوهش: بررسی اثر آتورواستاتين در ايجاد تحمل و وابستگي به مورفين در موش سوري، نقش سیستم نيتررژیک

چكيده

مقدمه و هدف: ايجاد وابستگي به مورفين و بروز تحمل به اثرات ضد دردي، كاربرد باليني اين آنالجزيك موثر را در درمان درد حاد و مزمن با محدوديت همراه مي نمايد. آتورواستاتين يا مهاركننده رقابتي 3-هيدروكسي متيل گلوتاريل كوآنزيم آ ردوكتاز داروي موثر در درمان هايپركلسترولميا مي باشد. علاوه بر اثرات كاهندگي كلسترول، مطالعات متعددي اثرات محافظت كننده نورونی را براي اين دارو متصور شده اند. هدف مطالعه پيش رو بررسي اثر آتورواستاتين بر وابستگي و تحمل به اثرات ضد درد مورفين در فازهاي القا و بيان و همچين نقش مسير نيتريك اكسايد مي باشد.

روش کار: وابستگي و تحمل در پي تزريق سه بار در روز مورفين (50، 50 و 75 ميلي گرم بر كيلوگرم) به مدت 5 روز ايجاد شد. به منظور بررسی سندرم قطع از نالوکسون با دوز 4 میلی گرم بر کیلوگرم استفاده نمودیم و حیوانات به مدت 45 دقیقه تحت نظر قرار گرفته شدند. به منظور بررسی اثرات ضد دردی هم از دو تست Hot plate و Tail flick استفاده کردیم. برای بررسی فاکتورهای مورد نظر از روش الایزا و به منظور بیان ژن از متد real time RT-PCR بهره گرفتیم.

یافته ها: درمان مزمن با آتورواستاين (10 ميلي گرم بر كيلوگرم) علائم قطع را به طور معني دار در حيوانات وابسته كاهش داد اما اين اثر با درمان حاد ديده نشد. آتورواستاتين با دوز 10 ميلي گرم بر کیلوگرم (مزمن) و همچنين دوز 20 ميلي گرم بر كيلوگرم (حاد) با كاهش پديده تحمل همراه بود. استفاده از مهاركننده هاي نيتريك اكسايد سنتاز اختصاصي و غير اختصاصي و مهاركننده گوانيليل سيكلاز به صورت حاد و مزمن به همراه آتورواستاتين بر علائم قطع بي تاثير بوده در حالي كه با معكوس نمودن اثرات آنتي تولرانس آتورواساتين همراه بودند. ميزان نيتريت، سيكليك گوانوزيل مونوفسفات در هیپوکمپ و سطح سرمی اينترلوكين 1بتا و تومور نکروزیس فاکتور آلفا در حيوانات وابسته نسبت به گروه حامل افزايش معني داري در پي داشت و درمان حاد و مزمن با آتورواستاتين باعث كاهش فاكتورهاي مذكور گرديد. بيان نسبي ژن هاي مرتبط با نيتريك اكسايد سنتاز اندوتليال، نورونال و القا شونده در حيوانات تحت درمان با مورفين با افزايش همراه شد ولي درمان با دوزهاي موثر آتورواستاتين بيان را با كاهش مواجه نمود.

نتیجه گیری: آتورواستاتين احتمالا از طريق مسير نيتريك اكسايد/ سيكليك گوانوزيل مونوفسفات بر فازهاي القا و بيان در وابستگي و تحمل به اثرات ضد دردي نقش موثري ايفا مي نمايد.

 

کلمات کلیدی: آتوراستاتین، مورفین، وابستگی، تحمل،  نیتریک اکساید، موش سوری

 

Abstract:

The role of atorvastatin on morphine analgesic tolerance and dependence in mice: Possible role of nitrergic system 

Introduction: The development of dependence and morphine-induced antinociceptive tolerance limits its therapeutic efficacy in acute and chronic pain management. Atorvastatin, or competitive inhibitor of 3-hydroxy-methyl-glutaryl coenzyme A (HMG-CoA) reductase, is mainstay agent in hypercholesterolemia treatment. Beyond the cholesterol-lowering activity, exploration of neuroprotective properties of this statin indicates its potential benefit in central nervous disorders. The aim of the present study was to assess the effects of atorvastatin in development and expression of dependence and analgesic tolerance in male mice and probable involvement of nitric oxide.

Methods: Repeated injection of morphine three times a day (50, 50 and 75 mg/kg) during 5 days resulted in dependence and analgesic tolerance in mice. Withdrawal syndrome was induced by naloxone injection and animals were followed for 45 min. To determine the analgesic threshold two pain models of hot plate and tail flick were used. Two methods of ELISA and real time RT-PCR were performed for cytokine detection and NOS gene expression.

Results: Chronic administration of atorvastatin (10 mg/kg) reduced the withdrawal signs in animals. Chronic and acute treatment with atorvastatin 10 and 20 mg/kg, respectively, could alleviate morphine tolerance in development and expression phases. Acute and chronic co-administration of nitric oxide synthase inhibitors (selective and non-selective) as well as cGMP inhibitor with atorvastatin blocked the protective effect of atorvastatin in tolerance reversal but had no effect on withdrawal signs. Morphine treatment was accompanied by elevation in hypocampal nitrite and cGMP as well as serum IL-1β and TNFα.  Atorvastatin administration prevented the observed elevation in these parameters. Moreover, effective doses of atorvastatin inhibited the enhanced expression of eNOS, nNOS and iNOS arose from morphine treatment.

Conclusion: Our results revealed that the atorvastatin modulating role in morphine dependence and antinociceptive tolerance is mediated at least in part via nitric oxide/cGMP pathway in mice.    

 

Key words: Atorvastatin, Morphine, Dependence, Tolerance, Nitric oxide, Mice